تعادل را در رژیم گیاهخواری فراموش نكنیم‌

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5.00 out of 5)
Loading ... Loading ...
بازدید 157

همه ما از سبزی‌ها و میوه‌ها در رژیم غذایی روزانه خود، زیاد استفاده می‌كنیم. بیشتر متخصصان تغذیه هم برای داشتن زندگی بهتر همیشه همین كار را به ما توصیه می‌كنند؛ اما معمولا فراموش می‌كنیم كه نه‌تنها تنوع در رژیم غذایی، بلكه اعتدال در آن بسیار ضروری است.
استفاده بیش از حد از سبزیجات به همان اندازه استفاده بیش از حد از گوشت برای ما مضر است و برقرار كردن تعادل میان چند گروه در هرم غذایی ضامن سلامتی است، اما بد نیست بدانیم چه نوع گیاهانی و به علت داشتن چه موادی، می‌توانند برای سلامتی ما زیان‌آور باشند.
محققان با بررسی انواع سبزیجاتی كه به طور معمول در دسترس ماست، توانسته‌اند موادی را از آنها استخراج كنند كه در مقادیر بالا می‌تواند برای بدن مضر باشد. البته همیشه بر این نكته تاكید می‌شود كه استفاده از مقادیر بالای آنها و البته فرآوری آنها در شرایط نامعلوم می‌تواند میزان مواد نامطلوب را برای بدن ما افزایش دهد.
شرایط پرورش گیاهان در میزان تجمع مواد مضر در آنها موثر است. هرچند در كشورهای پیشرفته می‌توان با كمی دقت روش كشت و توزیع سبزیجات را فهمید اما در كشور ما هنوز به سیستمی مجهز نشده‌ایم كه بدانیم میوه و سبزی در دسترس ما از كودهای آلی تغذیه شده‌اند یا شیمیایی؟ و آیا چه نوع سمی در پرورش آنها مورد استفاده قرار گرفته است؟
منابع غذایی گیاهی علاوه بر تامین انرژی لازم برای فعالیت‌های متابولیكی بدن انسان، در تامین تركیبات ضروری مانند ویتامین‌ها، املاح و برخی از اسیدهای آمینه ضروری و فیبر خام نقش اساسی دارند. تاكنون بیش از ۳۰۰۰ گونه گیاهی به عنوان غذا شناخته شده‌اند؛ ولی فقط ۱۵۰ گونه آنها از لحاظ تجاری مهم هستند.
سبزی‌ها همچنین در برقراری تعادل در رژیم غذایی افراد موثر بوده و بالاخص در مواقعی كه فعالیت فیزیكی بدن كم است، از چاقی بیش از حد جلوگیری می‌كنند. استفاده زیاد از سبزی‌ها در رژیم غذایی، پتاسیم و سدیم را متعادل می‌كند و این كار از بالا رفتن فشار خون جلوگیری می‌كند.
طبق گزارش آكادمی علوم آمریكا، رژیم غذایی متناسب از كلم‌پیچ، كلم بروكلی و گل‌كلم شیوع سرطان‌های خاص را كاهش می‌دهد. همچنین شیوع سرطان ریه در افراد سیگاری و غیرسیگاری كه ۷ ۵ مرتبه در هفته هویج و سبزی‌های سالادی مصرف كرده‌اند، در كمترین مقدار گزارش شده است.
سبزی‌ها در بسیاری از نقاط دنیا غذای اصلی تلقی می‌شوند. برای مثال، سیب‌زمینی شیرین و دیگر سبزی‌های غده‌ای در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، غذای اصلی میلیون‌ها نفر را تشكیل می‌دهند.
● گیاه و این همه خاصیت‌
گیاهانی كه در آب سالم و عاری از آلودگی پرورش یافته‌اند، میزان مواد مضر كمتری خواهند داشت و در عوض سبزیجاتی كه در انواع و اقسام كودهای شیمیایی كشت می‌شوند، منابع عظیمی از مواد مضر هستند. هرچند بیشتر ما فقط به ارزش غذایی گیاه دقت می‌كنیم و از مواد مضری كه ممكن است در آن باشد بی‌اطلاعیم.
ارزش غذایی سبزی‌ها در تهیه موادی است كه برای سلامتی انسان ضروری هستند. مقدار چربی و پروتئین و هیدرات‌های كربن در بیشتر سبزی‌ها كم است و بخش ناچیزی از نیازهای غذایی را برطرف می‌كند ولی حتی این مقدار كم به علت سلولز فراوان موجود در سبزی‌ها كه دیرهضم و محرك است، اهمیت بسیاری دارد.
سبزی‌ها دارای مقادیر فراوانی از مواد معدنی و ویتامین‌ها هستند. مهم‌ترین مواد معدنی‌ای كه در سبزی‌ها یافت می‌شوند شامل كلسیم، پتاسیم، فسفر، گوگرد، آهن، منگنز، منیزیم و روی است. همچنین سبزی‌ها، منبع غنی ویتامین ث، ویتامین آ، تیامین، ریبوفلاوین، نیاسین، اسید پانتوتنیك و اسیدفولیك‌اند. بیشتر سبزی‌های برگی دارای ۸۰ – ۴۰ میكروگرم اسیدفولیك در ۱۰۰ گرم ماده خوراكی هستند. سیب‌زمینی ۲ درصد پروتئین و قارچ خوراكی و لوبیا، حدود ۲۵ – ۱۶ درصد پروتئین دارند.
● ضرر از كجا می‌آید؟
همیشه می‌گویند در رژیم غذایی باید بین‌ گروه‌های مختلف غذا تعادل برقرار كنیم، از همه چیز بخوریم و البته به میزان متعادل، اما محققان بتازگی دریافته‌اند كه بیشتر تولیدات گیاهی، هنگامی كه به مقدار فراوان مصرف می‌شوند، باعث اثرات مضر در بدن می‌گردند، برای مثال مصرف بیش از حد ویتامین‌ها، مخصوصا ویتامین‌های A و D عوارض مختلفی را در بدن به وجود می‌آورند كه به هیپر ویتامینوز معروفند.
در میان مواد مضر موجود در سبزی‌ها، نیترات، اسیداگزالیك و سولانین از مهم‌‌ترین مواد به شمار می‌روند. یكی از دلایل تولید مواد سمی در گیاهان شرایط نامناسب محیطی و انواع تنش‌‌ها طی مراحل تكامل گیاه است. خاردار شدن، عطر و بوی مخصوص و طعم تلخ به عنوان مهم‌ترین مكانیسم‌‌های دفاعی گیاهان مطرح می‌شود.
برای مثال، هنگامی كه یك گونه گیاهی به دلیل مصرف بی‌رویه در معرض خطر نابودی قرار می‌گیرد، در ساختار آن تركیباتی تولید می‌شود كه گیاه را در مقابل آفت محافظت می‌كند و آفت هم نسبت به مصرف آن بی‌‌تمایل می‌شود.
● جعفری نگو…
در شوید و رازیانه ماده‌ای به نام آنتول وجود دارد كه باعث ورم پوست می‌شود. جعفری و كرفس سورالن و ترپنوئیدهایی دارند كه ناراحتی پوستی ایجاد می‌كنند. هویج با داشتن ماده‌ای به نام كارتا توكسین باعث ایجاد علائم عصبی می‌شود. هویج و كرفس به طور طبیعی دارای بازدارنده‌های كولین استراز هستند كه روی سیستم عصبی اثر كرده و آن را تحریك می‌كند.
● كاهو و نیتریت‌
كاهو از پتانسیل بالایی برای تجمع نیترات برخوردار است. تجمع نیترات در گیاهان یك پدیده طبیعی است و هنگامی رخ می‌دهد كه تجمع نیترات در گیاه بیشتر از كاهش آن در جذب و تحلیل این ماده باشد.
نیترات در سیستم گوارشی بدن انسان تبدیل به نیتریت می‌شود و نیتریت هم در خون هموگلوبین را به مت هموگلوبین تبدیل كرده و انسان به كمی اكسیژن مبتلا می‌شود. همچنین نیتریت، از طریق تركیب با نوعی اسید آمینه در سیستم گوارشی بدن به نیتروزامین تبدیل می‌شود كه ماده‌ای سرطان‌زاست. طبق تحقیقات اخیر، مصرف بیش از حد نیترات، مردان نسل آینده را با كاهش اسپرم مواجه خواهد كرد.
● كلم‌هایی كه تیروئید را تهدید می‌كنند
كلم بروكلی، كلم بروكسل، كلم متری و كلم‌پیچ دارای نوعی ماده هستند كه باعث بزرگ شدن غده تیروئید می‌شود. این عارضه هنگامی رخ می‌دهد كه مقادیر زیادی از این سبزی‌ها خورده شود و میزان ید در رژیم غذایی هم كم باشد.
هنگام خرد كردن این سبزی‌ها این ماده توسط آنزیمی مخصوص به ماده دیگری تبدیل شده كه مسوول بو و طعم مطلوب این سبزی‌هاست. البته كلم‌ها به دلیل داشتن ماده گلوكوزینولات باعث ناهنجاری‌های سوء دستگاه گوارش و نفخ شكم می‌شوند.
● اسفناج و كدو و سنگ كلیه‌
مصرف بیش از حد اسفناج می‌تواند باعث تشكیل سنگ كلیه شود. گیاه اسفناج اسیدی به نام اسید اكسالیك دارد كه در جذب آهن دخالت می‌كند و جذب آن را كاهش می‌دهد. هرچند ما شنیده‌ایم كه اسفناج خون‌ساز است؛ اما میزان بیش از حد آن اثری عكس در بدن دارد.
همچنین اسفناج به دلیل داشتن ماده‌ای به نام ساپونین تجمع نیترات را در بدن زیاد می‌كند. در خانواده كدوها ماده گلیكوزید، باعث ایجاد مزه تلخ می‌شود. این مواد در مقادیر فراوان سمی هستند. هندوانه دارای سروتونین است كه می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود.
● گل لوبیا آلرژی‌زاست‌
بسیاری از اعضای خانواده لوبیا تركیبات آلرژی‌زا دارند. در گروه لوبیا و نخود، یك تركیب ضدویتامین E وجود دارد. فاویسم هم كه بیماری معروفی است، در اثر استشمام گروه گل‌های باقلا یا حتی خوردن آن در بعضی افراد ایجاد می‌شود.
در این بیماری گلبول‌های قرمز خون متلاشی می‌شوند و كم‌خونی رخ می‌دهد. در بعضی افراد هم بقولات بشدت ایجاد نفخ می‌كنند. ساپونین هم در انواع بقولات مواد مغذی را تجزیه می‌كند.
غده‌های سیب‌زمینی در صورتی كه در معرض نور قرار بگیرند، نوعی ماده سبزرنگ در غده آنها تجمع می‌كند كه به آن‌ آلفا سولانین می‌گویند. مصرف ۲۵ ۲۰ میلی‌گرم در كیلوگرم آلفا سولانین برای انسان سمی است و ممكن است باعث تولد نوزادان ناقص‌الخلقه شود. فلفل هم با داشتن ماده‌ای به نام كاپسایسین باعث ایجاد ناراحتی‌های پوستی یا معدی می‌شود.
● سبزی‌های وحشی‌
ریواس یك سبزی مهم وحشی است كه بسیار خوش‌طعم و ترش است، اما برگ‌های آن ماده‌ای به نام آنتراكینسون دارد كه سمی است و اگر به مقدار فراوان خورده شود، می‌تواند حتی به مرگ منجر شود.
ریواس مقدار بالایی اسید اكسالیك دارد كه كلسیم محلول را نامحلول كرده و از جذب آن جلوگیری می‌كند و در نهایت باعث تولید سنگ كلیه می‌شود. معمولا توصیه می‌كنند این گیاه را همراه با غذاهای كلسیم‌دار مصرف كنیم

 

Leave a Reply

Spam Protection by WP-SpamFree